De top van de Etna vulkaan is geen vaste plek, maar een dynamisch vulkanisch gebied dat voortdurend verandert. Dit komt doordat door uitbarstingen kraters ontstaan, uitbreiden en verdwijnen. Hierdoor varieert de hoogte van de top dus.
Het echte hoogste punt van de Etna vulkaan
Momenteel ligt het hoogste punt van de Etna vulkaan op ongeveer 3407 meter hoogte. Dit punt bevindt zich bij de actieve Zuid-Oostkrater (Cratere Sud-Est). Naast deze actieve topkrater, zijn er nog 3 actieve topkraters. Dit betekent dus dat de Etna in totaal 4 actieve topkraters heeft (sommige topkraters hebben meerdere kratermonden waar gas uit komt):
- Zuid-oostkrater
- Noord-oostkrater
- Bocca Nuova
- Voragine
Er is dus niet één vast top op de vulkaan. De top is eigenlijk een complex van (momenteel 4) actieve topkraters die door de eeuw heen groeien, instorten en opnieuw ontstaan. Deze 4 actieve topkraters vormen het hart van de vulkaan.
Noordoostkrater
De Noordoostelijke Krater is in 1911 ontstaan op een hoogte van 3100 meter. De krater groeide normaal tot 1950, toen deze instortte.
De omtrek van de Noordoostkrater is ongeveer 800 meter. Met verloop van tijd is de hoogte van de krater steeds toegenomen. In 1973 bereikte de Noordoostkrater een hoogte van 3290m. In 1978 was de krater 3345 meter hoog, wat momenteel ook het hoogste punt van de Etna vulkaan is.
De rand van de krater is nu gehavend door de diverse jaren van inactiviteit van de krater. Een belangrijke uitbarsting van deze krater was er in 1955. Toen kwam er een lavastroom die 9 jaar aanhield, tot in 1964.
Een andere gewelddadige uitbarsting was er in 1986 toen er een enorme paddestoel boven de vulkaan kwam. De structuur van de Noordoost krater is bijzonder complex, omdat deze ontstaan is door diverse fases van uitbarstingen over elkaar heen.
De laatste uitbarsting van de Noordoostelijke krater was in 2013.
Voragine krater
De Voragine krater ontstond in oktober 1945. Deze krater heeft als bijnaam ook wel de pit-krater, door haar explosieve uitbarstingen. De laatste grote uitbarsting was op 4 september 1999. Daarna is de Voragine krater weer wakker geworden in 2013. De laatste uitbarsting dateert van juli 2024.
Bocca Nuova
De Bocca Nuova krater is in mei 1968 ontstaan. Van origine was de krater maar 8 meter groot. Maar in 1983 is de krater groter geworden en werd deze 330 meter. Sinds 1997 is de Bocca Nuova krater regelmatig ontwaakt en is deze krater, én de Voragine krater gevuld met lavagesteente.
Het middenrif tussen de twee kraters is tussen 1998 en 1999 ingestort door de diverse uitbarstingen van de Voragine krater. En later door uitbarstingen in 2006, 2011-2012 en in 2013 als gevolg van de grote activiteit van de Stromoli vulkaan. De laatste uitbarsting van de Bocca Nuova krater was in 2013.
Zuidoost krater
In 1971 is de Zuidoost krater ontstaan. De krater was vooral actief in 1998. In 1999 kwam de krater op een hoogte van 3230 meter. In 2000 heeft de Zuidoost krater maar liefst 66 lava fonteinen geproduceerd. De laatste jaren is dit de meest actieve topkrater, die regelmatig uitbarstingen heeft. De meest bekende is de uitbarsting van 2 juni 2025 die het wereldnieuws haalde doordat een deel van de kratermond instortte. Dit zorgde voor een grote rookwolk die toeristen liet rennen.
Omvang van de Etna vulkaan en de actieve topkraters
Het topkratergebied van de Etna vulkaan – dus enkel het gebied waar de actieve hoofdkraters zich bevinden – beslaat ongeveer 1,5 tot 2 km². Het is een ruw open maandlandschap met vulkanisch gesteente (gestolde lava), gasopeningen, zwavel en voortdurend veranderende spleten. Gemiddeld strekt het topkrater gebeid zich uit over een breedte van ruim 1 km en een hoogteverschil van meer dan 100 meter tussen de verschillende topkraters.
De Etna vulkaan zelf is echter veel groter. De vulkaan heeft een diameter van ongeveer 40/45 kilometer. Het totale oppervlakte van de hele ‘Etna-gebied’ bedraagt rond de 1200 km². Om dit in perspectief te plaatsen, de vulkaan is bijna net zo groot qua oppervlakte als:
- 1x de stad Rome, of;
- bijna de hele provincie Utrecht, of;
- ruim 5x de stad Amsterdam, of;
- bijna 4x zo groot als het eiland Malta, of;
- 8x zo groot als het Comomeer.
De Etna vulkaan is hiermee de grootste actieve vulkaan van Europa.
Wat is de top van de Etna vulkaan?
Voor bezoekers betekent ‘de top van de Etna’ vaak het hoogst toegankelijke punt voor excursies. Welke hoogte dit is varieert afhankelijk van de vulkanische activiteit en restricties die er eventueel gelden. In periodes met een lage activiteit van de vulkaan, kun je – met vulkaangids – naar dé top van de Etna vulkaan op 3400m hoogte. Je kunt dan dus echt op de rand van een aantal van de actieve topkraters lopen.
Tijdens verhoogde activiteit van de vulkaan wordt de toegang beperkt tot lagere zones. Wat dan de grens is, is afhankelijk van de hoogte van de activiteit van de vulkaan en welke van de topkraters ‘uitbarst’. Veiligheid staat altijd voorop.
De activiteit van de vulkaan wordt continu – dag en nacht – gevolgd door het INGV, het Italiaanse instituut voor geofysica en vulkanologie. Met sensoren, satellieten en camera’s houden zij elk seintje van de Etna in de gaten: van lichte trillingen tot stijgende lavatemperaturen.
Zodra de vulkaan actiever wordt, past het INGV direct het waarschuwingsniveau aan – en daarop worden ook de toegangsregels voor excursies afgestemd. Enkel officiële erkende vulkaangidsen staan in direct contact met het INGV. Dat is ook precies de reden waarom je dus enkel en alleen met een erkende officiële vulkaangids naar de top moet (en mag) gaan!
De magie van de Etna vulkaan: hoe is het om op de top te staan?
Hoe is het dan om op de top van een actieve vulkaan te staan? Is het de moeite waard? Is het eng? Vragen die ik (Anniek) regelmatig krijg. Aan de top van de Etna vulkaan voel je letterlijk de adem van de aarde. De lucht kan naar zwavel ruiken en soms is de grond warm. Je ziet gaspluimen opstijgen, voelt de wind veranderen. Je beseft je dat je niet op een gewone berg staat, maar op een levend wezen van vuur en steen.
Het is niet enkel een plek, het is een ervaring. Een ervaring die je verbind met de natuur. Een moment van kracht waarin je één wordt met de aarde. Je voelt ontzag, nederigheid en verwondering. Het is niet een plek waar iedereen naartoe gaat en kan.
Ga je naar de top van de Etna vulkaan, dan ga je niet alleen hoger, maar je komt ook dichter bij de oerkracht van onze planeet.
Hoe kun je op de top van de Etna komen?
Je kunt in principe via 2 kanten de Etna vulkaan bezoeken: via Etna Noord (Piano Provenzana) en via Etna Zuid (Rifugio Sapienza). Afhankelijk van de activiteit van de vulkaan en eventuele restricties kun je via een van de twee, beiden, of geen van de locaties naar de top. Dit kan per zelfs per dag verschillen, omdat de activiteit van de vulkaan per dag kan verschillen.
Als eerste is het belangrijk om te weten dat als je naar dé top van de Etna vulkaan wilt gaan, je over een goede conditie moet beschikken. Hoe hoger je gaat, hoe minder zuurstof er in de lucht zit. Zo zit er op 2900m hoogte gemiddeld al 10% minder zuurstof in de lucht in vergelijking met de lucht op het startpunt op 1800/1900m hoogte.
Met de kabelbaan en/of de 4×4 bus kun je tot maximaal 2800/2900 meter hoog komen. Dit betekent dus dat als je naar dé top wilt, je moet lopen. Let op dat je dit nooit op eigen gelegenheid mag doen. Je moet altijd onder begeleiding zijn van een erkende vulkaangids!
Naar dé top betekent dus altijd nog minimaal 500 meter hoogteverschil overbruggen, waar je gemiddeld ongeveer 2 uur tot 2,5 uur over doet. Dit is afhankelijk van het weer, de omstandigheden en de groep.
De combinatie van de hoogte waarop je loopt met het hoogteverschil maakt dat deze excursie dus enkel geschikt is voor mensen met een goede conditie zowel fysiek als mentaal.
Hier kun je meer lezen over de excursie naar de top van de Etna vulkaan via Etna Noord (Piano Provenzana):
- Top Etna vulkaan 3400m met 4×4 bus heen en terug
- Top Etna vulkaan 3400m heen met de 4×4 bus + terug lopen
- Top Etna vulkaan 3400m met zonsondergang met 4×4 bus heen en terug
Wil je liever via Etna Zuid, dan kun je daar op dit moment met ons tot maximaal 3000m hoogte (dus niet naar dé top):
Leuke weetjes over de Etna top krater(s)
- De Etna heeft niet één top, maar meerdere topkraters die samen de ‘topzone’ vormen.
- De hoogte van de Etna verandert continue – soms groeit ze tijdens uitbarstingen met tientallen meters!
- De huidige hoogste krater is de Zuid-Oostkrater (Cratere Sud-Est), ontstaan in 1971.
- Op de top waait het bijna altijd Windvlagen van meer dan 100 km/uur zijn geen uitzondering.
- Op heldere avonden kun je vanaf de top de reflectie van de maan op de Ionische zee zien.
- Door verschillende mineralen krijgt het gesteente bij de top verschillende kleuren: zwart, rood, geel, oranje en zelfs blauwgrijs.
- Het landschap op de Etna-top lijkt zo buitenaards dat NASA-astronauten er trainen voor missies naar Mars.
- Op een extreem heldere dag kun je Calabrië én de Eolische eilanden zien — meer dan 100 kilometer ver.
